Ο νόμος για την απαγόρευση του καπνίσματος

Επίκαιρο (παρατίθενται μόνο τα κρίσιμα άρθρα):

ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘM. 3730/2008 (ΦΕΚ 262 Α/22-12-2008)
Προστασία ανηλίκων από τον καπνό και τα αλκοολούχα ποτά και άλλες διατάξεις.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:

Άρθρο 1
Προστασία ανηλίκων

1. Η προστασία των ανηλίκων από τη χρήση προϊόντων καπνού και την κατανάλωση αλκοόλ ανήκει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και ασκείται από την Ειδική Υπηρεσία Προστασίας Ανηλίκων από τον Καπνό και το Αλκοόλ, που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 5 του παρόντος.
2. Κατά την έννοια του παρόντος νόμου:
α) προϊόντα καπνού είναι όσα παρασκευάζονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από φύλλα καπνού ως πρώτη ύλη και προορίζονται για χρήση μέσω εισπνοής, μύζησης ή μάσησης,
β) ανήλικοι είναι όποιοι δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους.

Άρθρο 2
Ρυθμίσεις για τα προϊόντα καπνού

1. Από τη δημοσίευση του παρόντος απαγορεύεται:
α) η πώληση προϊόντων καπνού σε ανηλίκους και από ανηλίκους,
β) η τοποθέτηση προϊόντων καπνού σε προθήκες καταστημάτων, εξαιρουμένων των καταστημάτων αφορολογήτων ειδών, των περιπτέρων και των καταστημάτων που πωλούν αποκλειστικά προϊόντα καπνού,
γ) η κατασκευή, προβολή, εμπορία και πώληση αντικειμένων που έχουν την εξωτερική μορφή προϊόντων καπνού, καθώς και το ηλεκτρονικό τσιγάρο με την επιφύλαξη της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου,
δ) η διαφήμιση και πώληση προϊόντων καπνού σε χώρους Υπηρεσιών Υγείας και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όλων των βαθμίδων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, καθώς και στα κυλικεία των Ιδρυμάτων και των Υπηρεσιών αυτών,
ε) η πώληση προϊόντων καπνού και το κάπνισμα σε χώρους παροχής υπηρεσιών διαδικτύου και παιχνιδιών τεχνητής νοημοσύνης και
στ) η κατανάλωση προϊόντων καπνού σε κλειστούς χώρους διεξαγωγής αθλοπαιδιών, ομαδικών αθλημάτων και αθλητικών εκδηλώσεων.
2. Απαγορεύεται από τη δημοσίευση του παρόντος, χωρίς την προηγούμενη έγκριση του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης: (α) κάθε συνοδευτική ένδειξη σε συσκευασίες προϊόντων καπνού, καθώς και κάθε μορφή διαφημιστικής προβολής ή καταχώρισης, σύμφωνα με τις οποίες η χρήση των προϊόντων καπνού εμφανίζει μειωμένο κίνδυνο για την υγεία και (β) η κυκλοφορία προϊόντων, που διατίθενται για τη διακοπή του καπνίσματος. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ορίζονται οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για τη χορήγηση της έγκρισης.
3. Μετά την πάροδο έτους από τη δημοσίευση του παρόντος απαγορεύεται η πώληση προϊόντων καπνού με μηχανήματα αυτόματης πώλησης, καθώς και η πώληση μεμονωμένων σιγαρέτων ή σιγαρέτων σε συσκευασία μικρότερη των είκοσι τεμαχίων.
4. Απαγορεύεται η δωρεάν διανομή προϊόντων καπνού.
5. Στους χώρους πώλησης προϊόντων καπνού αναρτάται σε εμφανές σημείο ένδειξη σχετικά με την απαγόρευση πώλησης προϊόντων καπνού σε ανηλίκους.

Άρθρο 3
Απαγόρευση χρήσης προϊόντων καπνού

1. Εκτός από όσες απαγορευτικές ή περιοριστικές διατάξεις ισχύουν και εφαρμόζονται ήδη, απαγορεύεται πλήρως, από 1ης Ιουλίου 2009, το κάπνισμα και η κατανάλωση προϊόντων καπνού στους ακόλουθους χώρους: (α) σε όλους τους δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, κλειστούς ή στεγασμένους, που χρησιμοποιούνται για την παροχή εργασίας, εξαιρουμένων των χώρων που ειδικά θα προβλεφθούν για τους καπνιστές από την κατά περίπτωση αρμόδια αρχή ή όργανο, σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που θα εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου, καθώς και των χώρων που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή προϊόντων καπνού, (β) σε όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, ιδίως τα καταστήματα παρασκευής και προσφοράς φαγητών, ποτών, γλυκισμάτων, κάθε είδους παρασκευασμάτων γάλακτος, μικτών καταστημάτων και κέντρων διασκέδασης κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 5, 37, 38, 39, 40 και 41 της υπ’ αριθμ. Α1β/8577/1983 Υγειονομικής Διάταξης (ΦΕΚ 526 Β΄), εξαιρουμένων των εξωτερικών τους χώρων, (γ) στους παντός είδους κλειστούς χώρους αναμονής, (δ) στα αεροδρόμια, εξαιρουμένων των χώρων που ειδικά θα προσδιοριστούν για τους καπνιστές, (ε) στους σταθμούς μεταφορικών μέσων και επιβατικών σταθμών λιμένων, (στ) στα παντός είδους κυλικεία, (ζ) στα παντός είδους μέσα μαζικής μεταφοράς συμπεριλαμβανομένων των επιβατηγών δημόσιας χρήσης αυτοκινήτων, με μετρητή (ταξί) και αγοραίων. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης δύναται να υπάγονται και άλλοι χώροι στην απαγόρευση του παρόντος άρθρου.
2. Μετά τη θέση σε ισχύ της απαγόρευσης της προηγούμενης παραγράφου, στους κλειστούς ή στεγασμένους χώρους των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, δύνανται να διαμορφωθούν χώροι καπνιζόντων που διαχωρίζονται από την υπόλοιπη αίθουσα και έχουν ειδικές εγκαταστάσεις εξαερισμού. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδεται μετά από εισήγηση της Ειδικής Υπηρεσίας Προστασίας Ανηλίκων από τον Καπνό και Αλκοόλ του άρθρου 5 παράγραφος 1 του παρόντος, εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την παροχή, από την αρμόδια διεύθυνση του οικείου δήμου, της άδειας διαμόρφωσης και λειτουργίας χώρου καπνιζόντων, καθώς και την ανάκλησή της.
3. Ειδικά τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος εμβαδού έως 70 τ.μ., της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, χαρακτηρίζονται με απόφαση του ιδιοκτήτη τους, που θα ενσωματώνεται στην άδεια λειτουργίας τους, ως καταστήματα αποκλειστικά για καπνίζοντες ή μη καπνίζοντες. Με νεότερη αίτηση του ιδιοκτήτη, δύναται να τροποποιηθεί, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ο χαρακτηρισμός αυτός.

Άρθρο 4
Ρύθμιση για τα αλκοολούχα ποτά

Απαγορεύεται σε ανηλίκους η είσοδος και παραμονή, καθώς και η οποιασδήποτε μορφής απασχόληση σε κέντρα διασκεδάσεως και αμιγή μπαρ, καθώς και η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών σε όλα τα δημόσια κέντρα, εξαιρουμένων των περιπτώσεων ιδιωτικών εκδηλώσεων.

Άρθρο 5
Φορείς προστασίας και ελέγχου για τη χρήση καπνού και αλκοόλ

1. Στο Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης συνίσταται Ειδική Υπηρεσία Προστασίας Ανηλίκων από τον Καπνό και το Αλκοόλ (εφεξής Ειδική Υπηρεσία), η οποία υπάγεται στην άμεση εποπτεία του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, μετά από εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η Ειδική Υπηρεσία στελεχώνεται, με τοποθετήσεις και μετακινήσεις προσωπικού του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, καθώς και με αποσπάσεις όμοιας σχέσης προσωπικού φορέων που εποπτεύονται από το Υπουργείο αυτό. Με όμοια απόφαση καθορίζονται τα θέματα οργάνωσης και λειτουργίας της Ειδικής Υπηρεσίας.
2. Η Ειδική Υπηρεσία, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τη Σύμβαση Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον έλεγχο του καπνού, που κυρώθηκε με το ν. 3420/2005 (ΦΕΚ 298 Α΄) είναι αρμόδια για:
α) την ανάπτυξη της εθνικής έρευνας και το συντονισμό των ερευνητικών προγραμμάτων στον τομέα του ελέγχου του καπνού και του αλκοόλ,
β) την προώθηση, ενθάρρυνση και ανάπτυξη της έρευνας αναφορικά με τους καθοριστικούς παράγοντες και τις συνέπειες της κατανάλωσης καπνού και αλκοόλ, της έκθεσης σε καπνό, καθώς και της έρευνας για τον εντοπισμό εναλλακτικών καλλιεργειών,
γ) την εκπαίδευση και υποστήριξη όλων όσων εμπλέκονται σε δραστηριότητες ελέγχου του καπνού και του αλκοόλ, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας, της εφαρμογής και της αξιολόγησης,
δ) την καθιέρωση, σε συνεργασία με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΛΠΝΟ), ενός εθνικού συστήματος επιδημιολογικής παρακολούθησης της κατανάλωσης καπνού και αλκοόλ, καθώς και των σχετικών κοινωνικών και οικονομικών δεικτών και δεικτών υγείας,
ε) τη συγκρότηση και την ενημέρωση βάσης δεδομένων με αντικείμενο τη νομοθεσία και τους κανονισμούς ελέγχου, πληροφορίες αναφορικά με την εφαρμογή τους και τη σχετική νομολογία,
στ) τη συνεργασία με τα κατά περίπτωση αρμόδια όργανα άλλων χωρών, καθώς και με διεθνείς ή περιφερειακούς οργανισμούς, για την υλοποίηση των σκοπών και δράσεων τους και για την ανάπτυξη προγραμμάτων περιφερειακού και παγκόσμιου ελέγχου του καπνού,
ζ) τη διατύπωση γνώμης ή τη διαχείριση, κατόπιν σχετικής αποφάσεως του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, κάθε άλλου ζητήματος που αφορά τον καπνό, το αλκοόλ και τα προϊόντα τους και
η) τη δημιουργία, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ, ενός εθνικού σχεδίου πρόληψης, που καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, σε θέματα καπνού και αλκοόλ.
3. Στο Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ) συνιστάται Τομέας Ελέγχου Καπνού και Αλκοόλ, ο οποίος είναι αρμόδιος για τον έλεγχο της εφαρμογής του παρόντος, καθώς και της κείμενης νομοθεσίας, κοινοτικής και εθνικής, για την προστασία από τον καπνό και το αλκοόλ. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ο Τομέας Ελέγχου στελεχώνεται, με την επιφύλαξη των διατάξεων του ν. 2920/2001 (ΦΕΚ 131 Α΄), με υπαλλήλους του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, καθώς και δημοσίων φορέων που εποπτεύονται από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Με όμοια απόφαση καθορίζονται τα θέματα οργάνωσης και λειτουργίας του Τομέα Ελέγχου. Κατά τη διενέργεια του κατασταλτικού ελέγχου, οι κατά τόπο αρμόδιες αστυνομικές και λιμενικές αρχές, κατόπιν αιτήσεως του Τομέα Ελέγχου, υποχρεούνται να παρέχουν άμεση συνδρομή.

Άρθρο 6
Διοικητικές κυρώσεις

1. Σε κάθε υπεύθυνο διαχείρισης και λειτουργίας των ιδιωτικών χώρων της πρώτης παραγράφου του άρθρου 3 που παραβιάζει τις διατάξεις του άρθρου 3, σε κάθε υπεύθυνο διαχείρισης και λειτουργίας κέντρου διασκέδασης και αμιγούς μπαρ που επιτρέπει ή ανέχεται την παραβίαση του άρθρου 4 ή παραβιάζει ο ίδιος το άρθρο 4, καθώς και σε όποιον πωλεί προϊόντα καπνού σε ανηλίκους ή παραβιάζει τις διατάξεις των περιπτώσεων β΄, γ΄, δ΄, ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 2 ή παραβιάζει τις διατάξεις των παραγράφων 2, 3, 4 και 5 του άρθρου 2 επιβάλλεται πρόστιμο. Το ύψος του προστίμου είναι έως 1.000 ευρώ για κάθε παράβαση και επιβάλλεται ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης, το μέγεθος και τον κύκλο εργασιών της επιχείρησης και τα μέτρα που έχει λάβει ο κάθε υπεύθυνος διαχείρισης και λειτουργίας της για την αποφυγή της παράβασης. Σε περίπτωση υποτροπής, επιβάλλεται για κάθε παράβαση πρόστιμο έως 2.000 ευρώ, βάσει των ίδιων κριτηρίων. Σε περίπτωση τρίτης παράβασης, με απόφαση της αρμόδιας Αρχής απαγορεύεται προσωρινά για διάστημα έως τριών (3) μηνών η πώληση προϊόντων καπνού ή αλκοολούχων ποτών και, εάν η επιχείρηση δεν πωλεί προϊόντα καπνού ή αλκοόλ, επιβάλλεται πρόστιμο από 2.000 έως 20.000 ευρώ. Σε περίπτωση τέταρτης και κάθε επόμενης παράβασης, με απόφαση της αρμόδιας Αρχής, που χορήγησε τη σχετική άδεια, ανακαλείται προσωρινά ή και οριστικά η άδεια λειτουργίας της επιχείρησης. Τυχόν κυρώσεις που προβλέπονται από άλλους νόμους δεν θίγονται από τις διατάξεις της παραγράφου αυτής.
2. Στους παραβάτες των διατάξεων της περίπτωσης στ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 2 και σε όσους καπνίζουν ή καταναλώνουν προϊόντα καπνού κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 3 επιβάλλεται πρόστιμο, το ύψος του οποίου, για κάθε παράβαση, κυμαίνεται από 50 έως 500 ευρώ και προσδιορίζεται και επιβάλλεται με απόφαση του Τομέα Ελέγχου Καπνού και Αλκοόλ του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ), ανάλογα με τη σοβαρότητα και το βαθμό επανάληψης της παράβασης.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Ανάπτυξης, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού καθορίζονται οι αρμόδιες Αρχές, τα όργανα, οι διαδικασίες ελέγχου πιστοποίησης των παραβάσεων και επιβολής των προβλεπόμενων κυρώσεων, η διαδικασία είσπραξης των προστίμων που αποτελούν δημόσιο έσοδο, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.




____________________________________________________________

* UPDATE (30-6-2009): Η Υπουργική Απόφαση εφαρμογής

ΑΠΟΦΑΣΗ

ΘΕΜΑ: «Υπουργική Απόφαση σε εφαρμογή του Άρθ. 3 του Ν.3730/ 2008 για την προστασία ανηλίκων από τον καπνό και το αλκοόλ.»
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Έχοντας υπόψη τις διατάξεις:

1. Τη σύσταση της 2ας Δεκεμβρίου 2008 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου «περί ελέγχου του καπνού και απαγόρευσης του καπνίσματος».

2. Τα Άρθ. 8, 13, 16 του Ν. 3420/ 2005 (ΦΕΚ 298, τ.Α΄, 06.12.05) «περί επικύρωσης της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Π.Ο.Υ. για τον έλεγχο του καπνού».

3. Το Άρθ. 3 του Ν. 3730/ 2008 (ΦΕΚ 262, τ.Α΄, 23.12.08) «περί προστασίας ανηλίκων από τον καπνό και το αλκοόλ».

4. Την εισήγηση της Ειδικής Υπηρεσίας Προστασίας ανηλίκων από τον καπνό και το Αλκοόλ.

5. Την ανάγκη άμεσης έναρξης εφαρμογής των απαγορεύσεων του Αρθ. 3 Ν. 3730/2008 από 1^ης.7.2009.

6. Ότι από την παρούσα απόφαση δεν δημιουργείται δαπάνη εις βάρος του Κρατικού προϋπολογισμού.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ:

1. Στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος της περίπτωσης β της παραγράφου 1 του αρθ. 3 του Ν. 3730/2008 «Προστασία των ανηλίκων από τον καπνό, τα αλκοολούχα ποτά και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 262/2008), επιτρέπεται να δημιουργηθεί χώρος για καπνίζοντες πελάτες στις ακόλουθες περιπτώσεις και βάσει των εξής προϋποθέσεων:

Εφ’ όσον η συνολική επιφάνεια του καταστήματος, όπως προκύπτει από το μισθωτήριο συμβόλαιο ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο, έχει μικτό εμβαδόν μέχρι 70 τ.μ., (παρ. 3 αρθ. 3), η επιχείρηση δύναται να επιλέξει να λειτουργήσει αποκλειστικά, ως χώρος καπνιζόντων, με δήλωση του κατά νόμου υπευθύνου του καταστήματος στην αρμόδια για την χορήγηση της άδειας λειτουργίας του Δημόσια Αρχή.

Για τη λειτουργία του καταστήματος ως χώρου καπνιζόντων θα πρέπει να τροποποιηθεί η άδεια λειτουργίας του. Η τροποποίηση αυτή προϋποθέτει, με την επιφύλαξη όλων των ισχυουσών διατάξεων, τα κάτωθι:

α. Το κατάστημα πρέπει να διαθέτει ή να εξοπλιστεί, με κατάλληλα και επαρκή μηχανήματα εξαερισμού και καθαρισμού του εσωτερικού αέρα. Η καταλληλότητα των μηχανημάτων κρίνεται από τις κατά τόπους αδειοδοτούσες Αρχές βάσει παγίων οδηγιών της Ειδικής Υπηρεσίας Προστασίας από τον Καπνό και το Αλκοόλ σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

β. Πρέπει να αναρτηθεί από τον υπεύθυνο λειτουργίας στην πρόσοψη, αλλά και στο εσωτερικό ειδικό σήμα, που θα αναφέρει ότι «το κατάστημα είναι χώρος για καπνίζοντες».

Τα καταστήματα τα οποία, δεν έχουν λάβει τον χαρακτηρισμό ως καταστήματα καπνιζόντων, με την ανωτέρω διαδικασία υπόκεινται στην πλήρη απαγόρευση καπνίσματος, από την 1^η Ιουλίου 2009.

2. Τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος με συνολική επιφάνεια από 70 τ.μ. έως και 300 τ.μ., δύνανται να δημιουργήσουν χώρο καπνιζόντων. Για τη δημιουργία του χώρου αυτού απαιτείται προηγούμενη αίτηση του υπεύθυνου λειτουργίας της επιχείρησης στην αρμόδια Δημόσια Αρχή, που χορηγεί την άδεια λειτουργίας του καταστήματος και υποβολή όλων των αναγκαίων, σύμφωνα με τους όρους της παρούσης, δικαιολογητικών.

Ο χώρος καπνιζόντων πρέπει:

α. Να έχει κατά μέγιστο εμβαδό ίσο με το 30 % του ωφέλιμου χώρου του καταστήματος.

β. Να είναι πλήρως διαχωρισμένος από το υπόλοιπο κατάστημα.

γ. Να είναι εξοπλισμένος με τα κατάλληλα για τον εξαερισμό του και τον καθαρισμό του εσωτερικού του αέρα μηχανήματα. Η καταλληλότητα των μηχανημάτων κρίνεται από τις κατά τόπους αδειοδοτούσες Αρχές βάσει παγίων οδηγιών της Ειδικής Υπηρεσίας Προστασίας από τον Καπνό και το Αλκοόλ σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

δ. Να έχει εμφανή επιγραφή τόσο στο εσωτερικό του, όσο και στην εξωτερική επιφάνεια του διαχωριστικού του από το υπόλοιπο κατάστημα, ότι πρόκειται για χώρο καπνιζόντων. Σε όλο το υπόλοιπο κατάστημα πρέπει να αναρτηθούν σε εμφανή σημεία επιγραφές ότι απαγορεύεται πλήρως το κάπνισμα.

ε. Για τη χορήγηση της αιτούμενης άδειας δημιουργίας χώρου καπνιζόντων, πρέπει να υποβληθούν στην αρμόδια Δημόσια Αρχή, σχετική μελέτη για την κατασκευή και τον εξοπλισμό του χώρου καπνιζόντων, καθώς και πλήρης κάτοψη και τοπογραφικό του καταστήματος.

Σε κάθε περίπτωση απαγορεύεται η είσοδος , παραμονή και η οποιασδήποτε μορφής απασχόληση ανηλίκων στους χώρους καπνιζόντων. Επίσης απαγορεύεται η είσοδος και παραμονή των ανηλίκων στους ως άνω χώρους ακόμα και στις περιπτώσεις ιδιωτικών εκδηλώσεων, ανεξάρτητα εάν συνοδεύονται από ενήλικες.

3. Κέντρα διασκέδασης, με ζωντανή έγχορδη μουσική, άνω των τριακοσίων τετραγωνικών μέτρων (300 τ.μ.) δύνανται να δημιουργούν χώρο για καπνίζοντες, με εμβαδό ίσο, κατά μέγιστο, με το 40% του συνολικού χώρου του καταστήματος. Ο χώρος καπνιζόντων διαχωρίζεται από το υπόλοιπο κατάστημα με διαχωριστικό που έχει ελάχιστο ύψος δύο (2) μέτρα.

Ο εξαερισμός του χώρου πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τους όρους των περιπτώσεων γ, δ και ε της παραγράφου 2 της παρούσης. Εκτός του χώρου καπνιζόντων ο υπεύθυνος λειτουργίας του κέντρου πρέπει να λάβει όλα τα μέτρα όπως η τοποθέτηση επιγραφών, η μη ύπαρξη σταχτοδοχείων και η ενημέρωση από το προσωπικό για να τονιστεί ότι απαγορεύεται πλήρως το κάπνισμα. Η χορήγηση της άδειας για τη δημιουργία χώρου καπνιζόντων, με επακριβή καθορισμό αυτού, γίνεται από την αρμόδια για την έκδοση της άδειας λειτουργίας του Δημόσιας Αρχής, κατόπιν αιτήσεως του υπεύθυνου λειτουργίας του κέντρου, υποβολής των δικαιολογητικών και βάσει των όρων που αναφέρονται στην περίπτωση ε της παραγράφου 2 της παρούσης.

4. Οι επιχειρήσεις καζίνο, διέπονται από το Ν.2206/1994 και οι όροι σχετικά με την απαγόρευση του καπνίσματος στις αίθουσες παιχνιδιού, θα καθορισθούν κατόπιν διαβούλευσης με το Υπουργείο Οικονομίας & Οικονομικών και το Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης.

Στους υπόλοιπους χώρους και στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, που λειτουργούν μέσα στο καζίνο, καθώς και στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που λειτουργούν σε ξενοδοχεία, πλοία και τρένα, εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα από τις παραγράφους 1, 2 και 3 της παρούσης, ως προς τους όρους εφαρμογής της πλήρους απαγόρευσης του καπνίσματος. Στους κοινόχρηστους χώρους και τους χώρους υγιεινής των καζίνο και του συνόλου των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, ανεξαρτήτως εμβαδού, είδους παρεχομένων υπηρεσιών και αρχής χορήγησης της άδειας λειτουργίας τους, απαγορεύεται το κάπνισμα.

5. Τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, ανεξαρτήτως εμβαδού, είδους παρεχομένων υπηρεσιών και αρχής χορήγησης της άδειας λειτουργίας τους, που δεν έχουν άδεια δημιουργίας χώρου καπνιζόντων, υπάγονται στην απαγόρευση χρήσης προϊόντων καπνού.

Στο πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης του νόμου, δεν εμπίπτουν οι εξωτερικοί χώροι ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως οι χώροι αυτοί περιγράφονται στην άδεια λειτουργίας τους, ακόμη και αν καλύπτονται με σκέπαστρο.

Οι υπεύθυνοι λειτουργίας των καταστημάτων είναι υποχρεωμένοι να αναρτούν σε εμφανή σημεία του καταστήματος επιγραφές για την απαγόρευση του καπνίσματος, να αποσύρουν το σύνολο των σταχτοδοχείων, να ενημερώνουν τους πελάτες για την απαγόρευση και να λαμβάνουν όλα τα μέτρα για την απομάκρυνση των πελατών που παραβιάζουν τις απαγορεύσεις.

6. Αρμόδια αρχή, πέραν των όσων καθορισθούν από την Κοινή Υπουργική Απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 6 του Ν. 3730/ 2008, για τον έλεγχο των παραβάσεων που αφορούν στη κατανάλωση προϊόντων καπνού σε χώρους που εμπίπτουν στην απαγόρευση του καπνίσματος, είναι ο Τομέας Ελέγχου Καπνού και Αλκοόλ του Σ.Ε.Υ.Υ.Π. (Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας Πρόνοιας). Τους Επιθεωρητές συνδράμουν στο έργο τους οι αστυνομικές και λιμενικές αρχές, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 5 του Ν.3730/ 2008.

Οι Αρμόδιες αρχές για τον έλεγχο, την βεβαίωση των παραβάσεων και την επιβολή των κυρώσεων στους κατά νόμο υπεύθυνους, θα καθορισθούν με την προβλεπόμενη από την παρ. 3 του άρθρου 6 του Ν.3730/ 2008, Κοινή Απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Ανάπτυξης και Υγείας και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού.

7. Στους χώρους των φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα και στους χώρους των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, κάθε βαθμίδας, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα απαγορεύεται πλήρως το κάπνισμα. Εξαιρούνται τα ψυχιατρικά ιδρύματα και οι μονάδες ψυχικής υγείας, καθώς για τους ασθενείς τους αποκλειστικά, δύναται να επιτραπεί το κάπνισμα κατόπιν έγγραφης γνωμάτευσης του θεράποντος ιατρού για θεραπευτικούς και μόνο λόγους.

8. Στους εργασιακούς χώρους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, επιτρέπεται η δημιουργία χώρων για καπνίζοντες, υπό τους ακόλουθους όρους και προϋποθέσεις:

α. Η δημιουργία χώρου για καπνίζοντες επιτρέπεται, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα από το αρμόδιο όργανο των εργαζομένων μόνο στις περιπτώσεις των δημοσίων υπηρεσιών και των ιδιωτικών επιχειρήσεων που απασχολούν περισσότερους από 50 (πενήντα) εργαζόμενους.

β. Οι χώροι για καπνίζοντες, σε καμία περίπτωση δεν είναι χώροι εργασίας και θα είναι πλήρως διαχωρισμένοι από τους εργασιακούς χώρους και τους χώρους εξυπηρέτησης των συναλλασσόμενων και των επισκεπτών της δημόσιας υπηρεσίας ή της ιδιωτικής επιχείρησης. Το εμβαδό των χώρων καπνιζόντων θα καθορισθεί για τους χώρους της δημόσιας υπηρεσίας με απόφαση της διοίκησης μετά από συμφωνία με το αρμόδιο όργανο εκπροσώπησης των εργαζομένων και για τους χώρους της ιδιωτικής επιχείρησης κατόπιν συμφωνίας εργοδοτών και εκπροσώπων των εργαζομένων. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παρακωλύεται η ομαλή λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας ή της ιδιωτικής επιχείρησης.

γ. Οι χώροι για καπνίζοντες θα διαθέτουν επαρκή εξοπλισμό και κατάλληλα μηχανήματα για τον καθαρισμό του εσωτερικού τους αέρα, σύμφωνα με την εισήγηση της Ειδικής Υπηρεσίας Προστασίας από τον Καπνό και το Αλκοόλ βάσει των σχετικών κατευθυντήριων οδηγιών της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

δ. Οι χώροι για καπνίζοντες θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από το προσωπικό της δημόσιας υπηρεσίας ή της κατά περίπτωση ιδιωτικής επιχείρησης και δεν αποτελούν ούτε δύνανται να περιλάβουν τμήμα των κοινόχρηστων χώρων ή των χώρων υγιεινής.

ε. Στους χώρους καπνιζόντων πρέπει να υπάρχουν στην είσοδο αλλά και στο εσωτερικό εμφανείς επιγραφές, ότι επιτρέπεται το κάπνισμα και δεν επιτρέπεται σε αυτούς η είσοδος ανηλίκων.

στ. Στις περιπτώσεις που δημόσιες υπηρεσίες, ή ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν διαμορφώσουν χώρο καπνιζόντων, θα υπάγονται στην πλήρη απαγόρευση χρήσης προϊόντων καπνού.

Από την 01/09/2009 απαγορεύεται κάθε μορφής διαφήμιση προϊόντων καπνού σε όλους τους εξωτερικούς και υπαίθριους χώρους. Η διαφήμιση προιόντων καπνού επιτρέπεται μόνο στους εσωτερικούς χώρους των σημείων πώλησης προιόντων καπνού.

Η παρούσα απόφαση επικαιροποιείται την 01/01/2010, με βάση την κτηθείσα εμπειρία και στην κατεύθυνση υλοποίησης των σκοπών του νόμου, εφαρμογής της αντικαπνιστικής πολιτικής και αποτελεσματικής προάσπισης της δημόσιας υγείας.

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

Θεατρικές παραστάσεις, Δημοκρατία και το Μετά

Το δημοσίευμα τού old boy και η προηγηθείσα συζήτηση στο buzz πυροδότησαν κάποιες σκέψεις μου. Αρχικός στόχος: ένα σχόλιο κάτω από το οικείο άρθρο, ωστόσο η έκταση του κειμένου και ο προσωπικός τόνος του με οδήγησαν στο να το δημοσιεύσω τελικά στο (ολίγον παραμελημένο) blog μου. Το άρθρο μάλλον προϋποθέτει την ανάγνωση του άρθρου του old boy.

* Ήταν ο φόνος του μικρού Αλέξη πολιτικό γεγονός;

Καταρχάς, η έννοια πολιτικό μπορεί να έχει διαφορετικά βάθη, διαφορετικά επίπεδα ανάγνωσης. Κατά μία έννοια, πολιτική διάσταση έχει το καθετί. Ας έχουμε ως μέτρο, όμως, το πιο κλασικό εύρος τής έννοιας: Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η πολιτική διάσταση της συγκεκριμένης εγκληματικής πράξης (όχι των ταραχών που επακολούθησαν) είναι ότι εν μέρει οφείλεται στην καθεστωτική νοοτροπία που για διάφορους λόγους έχει αναπτυχθεί στους κόλπους της Ελληνικής Αστυνομίας. Εν μέρει πάλι, τη νοοτροπία αυτή την έθρεψαν πολιτικοί, είτε με την άμετρη σχετική ρητορεία τους, είτε ανεχόμενοι το καθεστώς πειθαρχικής ατιμωρησίας-υποτιμωρησίας στο αστυνομικό Σώμα, είτε μη προνοώντας για την ύπαρξη και αποτελεσματική λειτουργία θεσμών ανεξάρτητου, δημοκρατικού ελέγχου. Πέραν τούτου, η πράξη ήταν η έκφραση τής εγκληματικής διάθεσης ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Ούτε αποτέλεσμα οργανωμένου σχεδίου υπήρξε, ούτε τυπική/συνήθης πράξη εκπροσώπου της Αστυνομίας (η περίπτωση της «ζαρντινιέρας» - περισσότερο χαρακτηριστική - απέχει μακράν από άποψη έντασης και αποτελεσμάτων, μολονότι απεχθέστατη και η ίδια). Η Αστυνομία της Χώρας μας δεν νομίζω να συγκαταλέγεται στις κατ’ αυτήν την έννοια αυστηρότερες ή βιαιότερες, ενώ πιθανότατα συγκαταλέγεται στις πιο «υπαλληλικές» και γραφειοκρατικές, ίσως και στις πιο ανεκπαίδευτες, ειδικά ψυχολογικά (το τελευταίο συνιστά έναν σημαντικό κίνδυνο).

Επομένως, ας μην υπερτιμούμε την πολιτική διάσταση του αρχικού τραγικού γεγονότος (τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό συνειδητά επαναλαμβάνω, γιατί δεν δικαιώνω την ενόχληση από αυτόν). Από την άλλη, η πολιτική διάσταση τής εξέλιξης είναι πανθομολογούμενη.

* Ουσία της δημοκρατίας είναι η ελευθερία της έκφρασης, όπως αυτή, ΜΕΤΑΞΥ ΑΛΛΩΝ, αποκρυσταλλώνεται ΚΑΙ στην τέχνη, ΚΑΙ στις θεατρικές παραστάσεις. Ελευθερία τής έκφρασης σημαίνει έκφραση εξασφαλισμένη από αυταρχική καταστολή, προερχόμενη από ΟΠΟΥΔΗΠΟΤΕ. Ελευθερία εξασφαλισμένη έναντι κρατικών οργάνων, αλλά όχι έναντι άλλων ομάδων ή ατόμων σαφέστατα δεν είναι ελευθερία. Οι έννοιες δημοκρατία, ελευθερία, σεβασμός στα θεμελιώδη δικαιώματα, στην προσωπικότητα, στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου ναι μεν αναδείχθηκαν ιστορικά σε αντιδιαστολή με την κρατική καταπίεση, ωστόσο δεν περιορίζονται εκεί, ειδικά σήμερα, που οι δυνάμει καταπιεστές, οι πόλοι εξουσίας, είναι ποικιλώνυμοι (συχνά δε ισχυρότεροι τού κλασικού Κράτους). Η κλασική εχθρική εικόνα τού Κράτους-τυράννου, τού κράτους που περιορίζει τα δικαιώματα, έχει το σύγχρονο παραπλήρωμά της, το Κράτος εγγυητή, το Κράτος προστάτη των δικαιωμάτων (μέσα από τους δημοκρατικούς θεσμούς, τις απροσωπόληπτα καταστρωμένες διαδικασίες, την οριοθετημένη αρμοδιότητα των λειτουργιών του - και όταν αυτά δεν λειτουργούν σωστά, η κατεύθυνση οφείλει να είναι προς το να λειτουργούν σωστά, ούτε να καταργηθούν παντελώς, ούτε να υποκατασταθούν από τη «λαϊκή οργή»). Είναι αφέλεια να αρνείται κανείς οποιαδήποτε από τις δυο αυτές διαφορετικές όψεις τού Κράτους. Επομένως, ούτε η μονόπλευρη ρητορεία ΚΑΤΑ τού Κράτους, ούτε η μονόπλευρη ρητορεία ΥΠΕΡ του Κράτους είναι ακριβείς και αντικειμενικές.

* Το να διακόπτεται μια παράσταση από ακτιβιστές δεν μπορεί να είναι Τέχνη, μόνο και μόνο διότι καταπατά την Ελευθερία. Ανάλογα, μια λογοκρισία που θα αντικαθιστούσε ένα ποίημα με ένα άλλο, δεν θα ήταν επίσης Τέχνη και θα ήταν φαιδρό να διεκδικούσε να θεωρηθεί ως τέτοια. Μια αντι-παράσταση από ακτιβιστές, σε ιδιωτικό ή δημόσιο χώρο, που δεν θα καταπατούσε την ελευθερία κανενός, ναι, θα ήταν άνετα Τέχνη. «Τέχνη» που δεν σέβεται τις άλλες εκδηλώσεις τέχνης, «τέχνη» που δεν έχει ως δομικό χαρακτηριστικό της την ελευθερία, δεν μπορεί να θεωρείται τέτοια.

* Το να εκλαμβάνεται το γεγονός ότι καλλιτεχνικές δημιουργίες παρέχονται στο κοινό με εισιτήρια-συμβάσεις, υπό κρατική επιδότηση, σε αξιοπρεπή (;) κτήρια (έναντι μιας ακαθόριστης, σοβιετικού τύπου ίσως, εναλλακτικής να παρέχονται δωρεάν σε πλατείες, από άμισθους καλλιτέχνες;), ως απειλή για την κοινωνική δικαιοσύνη, τη Δημοκρατία, την ισότητα και δεν ξέρω τι άλλο, φαντάζει στα μάτια μου τρελή πολυτέλεια. Δεν θα σκεφτόμουν ποτέ ότι στις προτεραιότητες ενός αγωνιστικού κοινωνικού κινήματος είναι να πλήξει την απεχθή «κουλτουριάρικη ελίτ» τού εισιτηρίου των 20 και 40 ευρώ (άλλο ότι φοιτητές, για παράδειγμα, μπορεί να εξοικονομούν με νύχια και με δόντια χρήματα για μια παράσταση τον μήνα, ως οξυγόνο στην καλλιτεχνική μιζέρια που αποπνέει γενικά η Χώρα), την ίδια ώρα που το όλο σύστημα, η όλη κοινωνική δομή μας, οι αισθητικές προτιμήσεις της πλειοψηφίας, υπό την επήρεια μιας συστηματικής εμπορικής καθοδήγησης, χαίρονται και δικαιώνουν χυδαία μπουζούκια και νέο-μπουζούκια, στα οποία ένας δίσκος λουλούδια μπορεί να κοστίζει παραπάνω. Μα εκεί, στα τελευταία, είναι οι κοινωνικά αποχαυνωμένοι, εκεί φωλιάζει η νεοπλουτίστικη και ακαλλιέργητη οικονομική ελίτ τής Χώρας, εκεί βρίσκουν έκφραση τα αποπροσανατολισμένα ιδανικά της μάζας που θα μπορούσε και θα έπρεπε να ξυπνήσει! Άρα εκεί θα έπρεπε να αρχίσει και η πληροφοριακή επίθεση, αν αυτή αναζητά πρόσφορα πεδία.

* Επίσης, όλη αυτή η αμετροεπής (και επικίνδυνη) ρητορεία περί της «Δημοκρατίας που έχει πληγεί στην ουσία της», πού ακριβώς εδράζεται; Ποια είναι η ουσία τής Δημοκρατίας που επλήγη, ας το συγκεκριμενοποιήσει κάποιος. Έχει εξαντλήσει ο πολίτης αυτής της Χώρας τα θεσμικά του όπλα, έχει μεριμνήσει να είναι ενήμερος, κριτικός και κοινωνικά ευαίσθητος, έχει φροντίσει να ΣΥΜΜΕΤΕΧΕΙ, έτσι που πλέον προσκρούει τάχα σε ένα τείχος που καταδεικνύει την ανεπάρκεια και τη βαθιά αναποτελεσματικότητα της Πολιτείας μας ως συγκεκριμένης έκφανσης τής Δημοκρατίας, την ανεπάρκεια και τη βαθιά αναποτελεσματικότητα των αναγνωρισμένων συνταγματικών δικαιωμάτων δράσης των πολιτών (έκφρασης, συνέρχεσθαι, ψήφου); Η ίδια εκλογική μάζα που ψηφίζει τους ίδιους και τους ίδιους λαοπρόβλητους, που αναδεικνύει Ψωμιάδηδες και Βαΐτσηδες και Μαρωκοντούδες, θέλει να «κάψει τη Βουλή»; Το χέρι της να κάψει πρώτα! «Μα πρόκειται ακριβώς για τους υπόλοιπους!» θα πει κανείς. Οι «υπόλοιποι» οφείλουν κατ’ αρχήν να σεβαστούν αξιωματικά τη βούληση της πλειοψηφίας, και, αν νομίζουν ότι αυτή πάσχει, να προσπαθούν να την αλλάξουν, κάνοντας ακριβώς χρήση του δημοκρατικού εξοπλισμού. Η αξία τής Δημοκρατίας δεν έγκειται στο εγγυημένο ορθό εκλογικό αποτέλεσμα, έγκειται στο ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ αποτέλεσμα. Και το πώς αυτό διαμορφώνεται είναι ευθύνη όλων. Ελεύθερες εκλογές έχουμε, σταυροδοσία έχουμε (τεράστιο όπλο, έστω για τον «λιγότερο κακό»), κοινωνικές συσσωματώσεις και ΜΚΟ έχουμε, συνδικαλισμό έχουμε, φοιτητικό κίνημα (σχεδόν) έχουμε, blogs και fora για κριτική και ενημέρωση έχουμε! Εξάντλησε, λοιπόν, ο καθένας τις δυνατότητές του; Αισθάνθηκε την ευθύνη του, είτε για να ενημερωθεί και να δράσει ο ίδιος, είτε για να ενημερώσει και να παρακινήσει σε δράση άλλους; Ή αποζητά μονίμως πού να εναποθέσει την ευθύνη αυτήν, ποιόν ιδεολογικό αχυράνθρωπο να στήσει, για να έχει να βρίζει πάντα τον «άλλον»;

Το ότι η Δημοκρατία μας δυσλειτουργεί (γιατί όντως δυσλειτουργεί) οφείλεται και σε εμάς, μη σου πω πρωτίστως σε εμάς. Εμείς την απαλλοτριώνουμε, εμείς την υποβιβάζουμε, εμείς αναδεικνύουμε αυτούς που μετέπειτα σιχαινόμαστε (πριν τους ξαναβγάλουμε), εμείς την καταργούμε στην καθημερινότητά μας (ναι, βιώνεται και εκεί). Και δεν μπορείς να φέρεις Δημοκρατία καταλύοντάς την, τάχα επιλεκτικά. Δεν μπορείς να ευαγγελίζεσαι Ελευθερία, στερώντας την από άλλους, υπό ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ιδεολογικό πρόσχημα. Δεν δικαιούσαι να στηλιτεύεις κανέναν, όταν γίνεσαι ίδιος και χειρότερός του, όταν δεν κάνεις πράξη την εναλλακτική - δεν έχει πια αξιοπιστία το μήνυμά σου, πώς το λένε. Και δεν με εξοργίζουν τόσο καθ’ εαυτές οι πράξεις βίας ή οι τέτοιου είδους ακτιβιστικές πρωτοβουλίες, όσο τα επιγενόμενα «θεωρητικά» επικαλύματά τους, όχι από τους ίδιους τους δρώντες, αλλά από υποτίθεται περισσότερο νηφάλιους παρατηρητές (που μολονότι θα επικαλεστούν και οι ίδιοι την «οργή» τους, η τελευταία δεν στέκεται για μένα πειστική εξήγηση, εκτός αν επί βδομάδες τώρα διατελούν σε μια ακαταγώνιστη θυμική έξαρση).

Η οργή, ως υπαρκτή αιτία και μετέπειτα ως άλλοθι, οφείλει να αντικατασταθεί από πιο στέρεη και αείζωη θεμελίωση (που, αλίμονο, είναι τόσο εύκολο να υπάρξει, απλά θα είναι λιγότερο πιασάρικη!), να αντικατασταθεί από συγκεκριμένες αιτιάσεις, από συγκεκριμένες προτάσεις, από συγκεκριμένα οράματα, απτά, ρεαλιστικά. Αρκετά την επικαλέστηκαν νεφελωδώς διάφοροι για να νομιμοποιήσουν τη βίαιη επιβολή των πιστεύω τους. Αρκετά την καπηλεύτηκαν διάφοροι για να λαϊκίσουν και για να συνταχθούν με τη μάζα (ενώ έχουν την ασφαλή πολυτέλεια να σταθούν με περισσότερο μέτρο και κριτική διάθεση, με περισσότερη προοπτική, λέγοντας πράγματα των οποίων η λυσιτελής μελλοντική εξέλιξη ψηλαφείται, εξηγείται, υπονοείται έστω, λέγοντας πράγματα κατά το δυνατόν ολοκληρωμένα και όχι απαγγέλλοντας λόγους προς αόρατες λαϊκές συνελεύσεις). Αρκετά, τέλος, επαναπαύτηκαν σε αυτήν πραγματικά ειλικρινείς στην αγωνία τους και ρομαντικοί πολίτες, χωρίς να εμβαθύνουν, χωρίς να περνούν στο «μετά από όλα αυτά, τι».

Όσο συμπαθή και να είναι στην ουσία τους τα πιστεύω που κρύβονται πίσω από τέτοιες πρωτοβουλίες, το εκούσιο ή ακούσιο αυταρχικό ένδυμα τους θα αρχίσει να τα επισκιάζει. Αδικώντας τα. Και θα είναι πολύ κρίμα, γιατί μπορούν να αποτελέσουν δύναμη αλλαγής, οι δε φορείς τους εκείνη την περιζήτητη «κρίσιμη μάζα» που θα κάνει τη διαφορά.

Υ.Γ. Το άρθρο αυτό έχει γραφτεί εδώ και λίγες ημέρες, αλλά το μικρόβιο τής ...λιπο-blogίας άσκησε την επιρροή του και το άφησε ως draft. Το αναρτώ τώρα, έστω και κατά τι ετεροχρονισμένο.

Τελικά, έχει "γνώμη" ο βουλευτής;

Το μόνιμο παράπονό μου σε αυτήν τη Χώρα είναι η προϊούσα απευαισθητοποίησή μας στο παράδοξο. Ότι ο πληθωρικός και συχνά στρεβλός τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουν τα Μ.Μ.Ε., οι αναλυτές, οι πολιτικοί κ.λπ. τα γεγονότα έχει ως αποτέλεσμα όχι την όξυνση των αντανακλαστικών μας, αλλά την εξουδετέρωσή τους. Νοσηρές ή απλά δυσλειτουργικές νοοτροπίες και καταστάσεις παγιώνονται, το παράλογο φαντάζει λογικό. Όπως έγραφα στο προηγούμενο post μου, η υπερβολική κατάτμηση και η ανάλωση σε λεπτομέρειες οδηγεί στην απώλεια τής συνολικής εικόνας, η οποία καθ' εαυτήν, όταν την αφήνουν να αναδειχθεί, είναι τις περισσότερες φορές εύγλωττη.

Παρακολουθούμε ατάραχοι, λοιπόν, στη Δημοκρατία μας έναν βουλευτή να διαγράφεται από το κόμμα του,

...όχι επειδή παρεξέκλινε συνολικά και κρίσιμα από την κομματική πολιτική γραμμή,

...όχι επειδή αμφισβήτησε άρδην τον επικεφαλής αυτού,

...όχι επειδή διαχώρισε, έστω, τη θέση του, σε κάποιο θέμα εξαιρετικά σημαντικό για την κομματική ταυτότητα και για τον κυβερνητικό σχεδιασμό (έτσι που κατ' ουσίαν να χάραξε συνειδητά μια ανυπέρβλητη διαχωριστική γραμμή με τα παραπάνω),

...αλλά επειδή διατύπωσε μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική "σύσταση" προς έναν Υπουργό, επειδή τον αμφισβήτησε, έστω, (έναν αυτόν!) έμμεσα, επικαλούμενος ακριβώς το συμφέρον τής παράταξής του, όπως αυτός το εννοεί.

Εάν φτάσουμε να εκλαμβάνουμε τους βουλευτές ως άβουλα πιόνια στα χέρια παντοδύναμων κομματικών μηχανισμών (οι οποίοι καταλήγουν στον εκάστοτε αρχηγό και το περιβάλλον του), ως δεσμευμένους διαρκείς "εκλέκτορες" των κυβερνητικών θέσεων και ως ποικιλόχρωμα παπαγαλάκια τής κομματικής γραμμής ανά τα κανάλια, για κάθε γούστο και για κάθε ακροατήριο, κακώς τους εκλέγουμε σε τέτοιον αριθμό, κακώς τους τρέφουμε πλουσιοπάροχα. Πολυτελείς διαδικασίες και παχυλοί μισθοί για τόσους κομπάρσους, δεν βρίσκετε;

Το πρώτο θέμα αυτές τις ημέρες θα έπρεπε να είναι όχι η εύθραυστη κυβερνητική πλειοψηφία αλλά η θρασεία και επικίνδυνα συγκεντρωτική και απολυταρχική αντίληψη ότι για οποιονδήποτε λόγο επιτρέπεται να περιορίζεται τόσο βάναυσα η ελευθερία λόγου ενός βουλευτή.

Το να εμφανίζεται ο πρωθυπουργός τής Χώρας και να απειλεί με διαγραφή όποιον τολμήσει να διαφοροποιηθεί, να εκβιάζει κατά τον τρόπο αυτόν την τεχνητά αδιατάρακτη επιβίωσή του στην εξουσία, δεν τιμά ούτε τον ίδιο, ούτε το κόμμα του, ούτε το πολιτικό μας σύστημα.

Το να αποδεχόμαστε, σχεδόν αβασάνιστα, το παραπάνω ως πρακτική (υπό την επίδραση τής δημοσιογραφικής θεώρησης η οποία εύχεται να λαμβάνονται τέτοια θεαματικά "μέτρα", για την τόνωση τού πολιτικού και ενημερωτικού "σασπένς"), το να εστιάζουμε αποκλειστικά στη γαργαλιστική αναρώτηση "τι θα κάνει άραγε ο Τατούλης" και στον προβληματισμό "θα έχουμε ή δεν θα έχουμε πρόωρες εκλογές" (σημαντικά καθ' εαυτά αλλά λιγότερο σημαντικά από τη συνολική νομιμοποίηση μιας τέτοιας θεσμικής παρέκκλισης) δεν μας τιμά ως ακροατήριο.

Αν θέλουμε η Δημοκρατία μας να περιλαμβάνει στις συνιστώσες της ένα ευρύτερο δημόσιο διάλογο (τι άλλο;) και τον ακώλυτο δημόσιο έλεγχο των πάντων, αν θέλουμε να μην υποκύψει σε σταλινικού τύπου διαδικασίες πειθαρχίας και φίμωσης (άρα αδιαφάνειας και απολυταρχισμού), οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε καθ' εαυτό το δικαίωμα τού βουλευτή στη διαφοροποίηση, στην ελεύθερη διατύπωση τής γνώμης του, ακόμα και τής "μπαρούφας" του (πολύτιμη και αυτή για την αξιολόγησή του).

Ας μην καταλήξει η προστατευόμενη από το άρθρο 61 τού Συντάγματος* "γνώμη" τού βουλευτή μια πολυτέλεια, συγγνωστή μόνο στους εξ ορισμού γραφικούς (άρα και ακίνδυνους).

____________________________________________

* Σύνταγμα, Άρθρο 61

"Ο βουλευτής δεν καταδιώκεται ούτε εξετάζεται με οποιονδήποτε τρόπο για γνώμη ή ψήφο που έδωσε κατά την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων"

Ούτε έμμεσα, θα προσθέσω εγώ (σημειώνω ότι στα βουλευτικά καθήκοντα δεν περιλαμβάνονται μόνο οι ψηφοφορίες στη Βουλή αλλά και ο ευρύτερος ελεγκτικός ρόλος τού Κοινοβουλίου στα δημόσια πράγματα).

Τα χρυσόβουλα και οι άβουλοι

Παρακολουθώ τις εξελίξεις για τη Μονή Βατοπεδίου, Βατοπαιδίου ή όπως αλλιώς θέλετε γράψτε την.

Διαπιστώνω ότι για άλλη μια φορά η ουσία χάνεται σε διαδικαστικές λεπτομέρειες, το όλον υποχωρεί χάριν της ηθελημένης περιπλοκής - άρα συσκότισης.

Ελπίζω να μην δεχθούμε ποτέ ως κοινή γνώμη (κυρίως: ως ψηφοφόροι) ότι ένα χρυσόβουλο βυζαντινού αυτοκράτορα (τής γνωστής ...πρόσφατης αυτοκρατορίας, που κατέρρευσε μεταξύ άλλων λόγω τής παρασιτικής ανάπτυξης των μονών) μπορεί σήμερα να λειτουργεί ως τίτλος ιδιοκτησίας. Ελπίζω να μην ενδώσουμε σε επιτηδείως διατυπωμένες νομικίστικες λεπτομέρειες γύρω από έναν τίτλο ο οποίος δεν διαθέτει ΚΑΜΙΑ ευρύτερη νομιμοποίηση και κανένα έρεισμα στην κοινή λογική. Να μην δεχθούμε ποτέ ως σοβαρό ένα τέτοιο ανέκδοτο.

Ελπίζω να μην πειστούμε ποτέ, άμεσα ή έμμεσα, ότι ένας Υπουργός είναι τόσο ανίκανος που, βασιζόμενος στην ΟΠΟΙΑ γνωμοδότηση, προέβη ανυποψίαστος σε τέτοιες εξόφθαλμα δυσανάλογες ανταλλαγές. Ποιο Νομικό Συμβούλιο, ποια γνωμοδοτική επιτροπή, ποια Κτηματική Υπηρεσία... Ας κριθεί η επάρκεια και η εντιμότητά τους αρμοδίως. Προσωπικά με ενδιαφέρει να μην αναγνωρίσουμε, βολικά για κάποιους, ότι σε αυτή τη Χώρα κυβερνά μια απρόσωπη και απαραβίαστη τάχα γραφειοκρατική μηχανή "εξειδικευμένων" υπαλλήλων και λειτουργών, καταδυναστεύοντας αδύναμους και ανυπεράσπιστους Υπουργούς και Κυβερνήσεις. Ανέκδοτο πάνω στο ανέκδοτο...

Σεβασμός στη Δικαιοσύνη με αναστολή και υπό όρους

Τελικά σε αυτόν τον τόπο οι πολιτικοί σέβονται ή όχι "τις αποφάσεις τής ανεξάρτητης Ελληνικής Δικαιοσύνης";

Παρακολουθούσα τις δηλώσεις τού πρώην Υπουργού, και μέχρι πρότινος συμβούλου τού Πρωθυπουργού, Γιάννη Κεφαλογιάννη, περί "στημένης σκευωρίας" και "στημένης δίκης", αμέσως μετά την πρωτόδικη καταδίκη του για απόπειρα υπόθαλψης εγκληματία και για πρόκληση σε τέλεση ψευδορκίας.

Δεν μιλάμε για προκαταρκτική εξέταση, δεν μιλάμε για ποινική δίωξη, μιλάμε για καταδίκη, έστω και πρωτόδικη, ύστερα μάλιστα από σχετικές καταγγελίες δύο αστυνομικών. Ο κ. Κεφαλογιάννης εδικαιούτο φυσικά να μιλήσει για εσφαλμένη απόφαση (κάθε έφεση αυτά αναφέρει), αλλά όχι για "στημένη δίκη" - τουλάχιστον όχι χωρίς απτές αποδείξεις που θα στήριζαν μια τέτοια δήλωση, που παραπέμπει σε άλλες εποχές. Και αν βιαστεί κανείς να τον δικαιολογήσει με τη λογική ότι ένας άρτι καταδικασθείς δικαιολογείται να λέει εν θερμώ τέτοιες υπερβολές, θα υπενθυμίσω τις κατά καιρούς ιδιότητές του. Ένας απλός πολίτης ίσως το "δικαιούται". Ένα προβεβλημένο πολιτικό στέλεχος, ταγμένος υπερασπιστής τής Δημοκρατίας (άρα και τής διάκρισης των λειτουργιών) και τού Κράτους Δικαίου, ΔΕΝ το δικαιούται, ούτε εν θερμώ, ούτε ποτέ.

Δεν γνωρίζω επί της ουσίας την υπόθεση, δεν γνωρίζω το δίκαιο ή άδικο των όσων υποστηρίζει ο κ. Κεφαλογιάννης, ωστόσο μια πρωτόδικη απόφαση ποινικού δικαστηρίου δεν είναι μεν εξ ορισμού αλάνθαστη, είναι ωστόσο ό,τι πλησιέστερο μπορεί να υπάρξει, σε μια οργανωμένη Πολιτεία, στην αυθεντική διάγνωση τής αλήθειας (κατ' ανάγκη ανθρωπίνως σχετικής) . Και ως τέτοια απαιτεί σεβασμό, αν δεν θέλουμε το "δίκαιο" να εξευρίσκεται με βάση το ποιος φωνάζει ή δέρνει ή πληρώνει καλύτερα.

Ρεσιτάλ προκλήσεων

Παρακολουθούσα μόλις την εκπομπή σχολιασμού (δεν μπορώ να την πω "ενημερωτική", με ένα τόσο σαφώς εκδηλούμενο προσωπικό στίγμα του παρουσιαστή) τού Νίκου Χατζηνικολάου, στο Alter - και θυμήθηκα τον φίλτατο χασοδίκη.

Βλέπω το θέμα, σε πανηγυρικό υπότιτλο: "Ρεσιτάλ προκλήσεων από τα Σκόπια".

Βλέπω το πάνελ των μετριοπαθών συνομιλητών, που κλήθηκαν να σχολιάσουν με νηφαλιότητα μια ακραία - μακριά από μας! - ενέργεια συγκεκριμένων Σκοπιανών πολιτών (η οποία ασφαλώς μεταφράζεται ως επίσημη εθνική τους πολιτική, τι άλλο;).

Μεταξύ άλλων Βελόπουλος, Ζουράρις, Κούνδουρος - ιδανικοί καλεσμένοι, καθώς είναι άπαντες γνωστοί για την παντελή απουσία προκλήσεων στον δημόσιο λόγο τους.

Ακούω τον Κούνδουρο να σχολιάζει κατευναστικά ότι "τα Σκόπια είναι το μπορντέλο των Βαλκανίων" και να εισηγείται με σεμνότητα αδιευκρίνιστες επιθετικές κινήσεις, διότι "αρκετό καιρό υπήρξαμε παθητικοί".

Ακούω τον Ζουράρι να απαιτεί συγκαταβατικά να εξαναγκαστούν τα Σκόπια να αποδώσουν (να αποδίδουν διαρκώς) ιδιαίτερες τιμές στην εθνική μας σημαία, ως εξιλέωση.

Ακούω τον Βελόπουλο να υπερασπίζεται έναντι του Φλωρίδη την - άκρως λυσιτελή και αυτονόητη ως διπλωματική κίνηση - παρέλαση μαθητών στα σύνορα.

Ως εκεί. Όχι ότι δεν άντεξα παραπάνω. Είναι που χόρτασα, αισθάνθηκα την ανάγκη να αποτιμήσω, γαλήνια αποτραβηγμένος πια, την εθνική μας ικανότητα στη μετριοπάθεια, στην αμεροληψία, στην κατανόηση, στη διπλωματική και επικοινωνιακή εξυπνάδα, στην οικουμενική και μη εγωκεντρική θεώρηση των πραγμάτων και - πρωτίστως - στην αυτογνωσία...

Αν μη τι άλλο πείστηκα ότι εδώ - και αναμφισβήτητα και εκεί (με αντεστραμμένες μεγαλαυχίες πορεύεται και η δική τους κοινή γνώμη) - είναι Βαλκάνια.

Χρειάζεται δημοψήφισμα για το ασφαλιστικό;

Σύμφωνα με το άρθρο 44 παρ. 2 τού Συντάγματος ο Πρόεδρος τής Δημοκρατίας, ύστερα από απόφαση των 3/5 των Βουλευτών (δηλαδή 180 από αυτούς), προκηρύσσει δημοψήφισμα για "ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα". Πρόκειται για το λεγόμενο "κυρωτικό" δημοψήφισμα, αυτό που παρεισφρέει στη διαδικασία κύρωσης ενός νόμου. Από τη δυνατότητα αυτή (τής Βουλής κατ’ ουσίαν και ονομαστικά μόνο τού ΠτΔ) εξαιρούνται ρητώς, κατά το ως άνω άρθρο, τα δημοσιονομικά νομοσχέδια.

Ασχέτως τού χαρακτηρισμού του ως (αμιγώς) κοινωνικού ή όχι, το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό άπτεται ζητημάτων εξαιρετικά ακανθωδών και περίπλοκων. Ζητημάτων "τεχνικών" από οικονομική και νομική άποψη, τέτοιων που απαιτούν ενδελεχή προσέγγιση από μέρους ειδικών επιστημόνων, που προϋποθέτουν αναλογιστικές μελέτες και προσεκτική ανάγνωση των δεδομένων, αναλύσεις και προβλέψεις, γνώση και εμπειρία. Επίσης, συνιστά ένα νομοσχέδιο εξ ορισμού "οχληρό", δυσάρεστο για τους πολλούς, αφού η μαύρη τρύπα των Ταμείων απαιτεί σε κάθε περίπτωση θυσίες και απώλεια δικαιωμάτων, τουλάχιστον δικαιωμάτων "προσδοκίας", αν όχι γεγενημένων (στις διάφορες προσεγγίσεις παραλλάσσει απλώς η έκταση τής απώλειας αυτής).

Από αυτήν την άποψη, ένα τέτοιο νομοσχέδιο είναι παντελώς ακατάλληλο για δημοψήφισμα. Οι ψηφοφόροι, αφενός λόγω άγνοιας και αδυναμίας συνολικής αποτίμησης μιας κατάστασης περίπλοκης κι αφετέρου λόγω εύλογου φόβου για την προσωπική τους μοίρα, σε καμία περίπτωση δεν θα υπερψήφιζαν οτιδήποτε παρόμοιο (χωρίς, παράλληλα, να δύνανται να συνεισφέρουν μια εναλλακτική).

Οπότε, οι κραυγές τής αντιπολίτευσης για τη διενέργεια σχετικού δημοψηφίσματος αποτελούν ηθελημένη καπηλεία, για ίδιον κομματικό όφελος, ενός θεσμού ξένου προς την περίσταση. Αποτελούν λαϊκισμό. Κανένα μα κανένα ασφαλιστικό νομοσχέδιο δεν θα περνούσε αυτή τη διαδικασία, όπως και κανένα νομοσχέδιο που εισάγει απαραίτητες, πλην όμως δυσάρεστες, τομές.

Τούτο, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο είναι ντε και καλά σωστό. Απλά οι ανωτέρω διαπιστώσεις μας επαναφέρουν στο σωστό πεδίο ανάπτυξης των όποιων αντιρρήσεων.

Το ασφαλιστικό πρόβλημα απαιτεί προτάσεις. Προτάσεις συνολικές, μελετημένες, ρεαλιστικές, υπεύθυνες, τολμηρές. Κυρίως: συγκεκριμένες. Εκφρασμένες μέσα από τα κομματικά και ευρύτερα πολιτικά (π.χ. συνδικαλιστικά) fora. Δεν χρειάζεται θεατρινισμούς στο όνομα μιας πλαστής δημοκρατικότητας, ούτε επιτρέπει μικροκομματική υστεροβουλία.

* UPDATE: Σχετικές συζητήσεις: Αναμόρφωση-Ιστολόγιο, Η Γενιά των 700 ευρώ.