"Αντάρτικο" για τον αγιασμό (ή τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι)

Μια "συνήθης" θρησκευτική τελετή, η οποία δεν θα ξένιζε (δυστυχώς) σε οποιαδήποτε άλλη ελληνική δημόσια υπηρεσία, στο Συμβούλιο της Επικρατείας λειτούργησε σαν βόμβα.

Για πρώτη φορά στα χρονικά του δικαστηρίου, ο νυν Πρόεδρός του Γ. Παναγιωτόπουλος* κάλεσε, ενόψει του νέου δικαστικού έτους, τα μέλη του ΣτΕ σε "αγιασμό", στον οποίο θα χοροστατήσει ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος.

Σε ένα ιδιότυπο "αντάρτικο", τριάντα από τους δικαστές του ΣτΕ, διαφόρων βαθμών (από Αντιπροέδρους και Συμβούλους μέχρι Εισηγητές) αντέδρασαν άμεσα και δήλωσαν την πρόθεσή τους να μην παραστούν στην εκδήλωση. Σε έγγραφη θέση τους υποστηρίζουν ότι με την πρωτοφανή αυτή ενέργεια τορπιλίζεται η θρησκευτική ουδετερότητα του δικαστηρίου, εμφανίζεται αυτό ως "θεσμός που θρησκεύεται", ενώ η παρουσία ή η απουσία των δικαστών κατά την εκδήλωση ενδέχεται να αποκαλύψει τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Το θέμα θα τεθεί και στην Ένωση Δικαστικών Λειτουργών ΣτΕ.

Σε ένα δικαστήριο που υπερασπίζεται με συνέπεια τη θρησκευτική ελευθερία (δυσαρεστώντας πολλάκις την Εκκλησία της Ελλάδος με τις αποφάσεις του), η ενέργεια του Προέδρου φαντάζει, πραγματικά, σαν αδικαιολόγητη θεσμική υπαναχώρηση. Χωρίς καν το άλλοθι της μακροχρόνιας εθιμοτυπικής παράδοσης (για την ακρίβεια: κόντρα σ' αυτήν), η προσωπική αυτή πρωτοβουλία θα σηματοδοτήσει μια συντηρητική στροφή τουλάχιστον σε επίπεδο συμβολισμών, η οποία μόνο καλό δεν κάνει στη μάχη για τη "θρησκευτικά ουδέτερη" απόλαυση των ατομικών δικαιωμάτων (ούτε, προφανώς, στην ανάγκη να περιοριστεί η Εκκλησία στα του Θεού, εγκαταλείποντας τη διαπλοκή με τα "κοσμικά"/εξουσιαστικά).

Σχετική η θέση του Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου στο Α.Π.Θ. Αντώνη Μανιτάκη, στην Ελευθεροτυπία: " ...Μόνον τότε, εξάλλου, η απονομή της δικαιοσύνης είναι θρησκευτικά αδέκαστη, όταν τα δικαστήρια δεν δηλώνουν ως θεσμός δημόσια καμία πίστη, ούτε λατρεύουν επίσημα θεό. Τα δικαστήρια οφείλουν να είναι ανεξίθρησκα διότι, κατά το Σύνταγμα, απονέμουν τη Δικαιοσύνη στο όνομα του λαού και των νόμων και όχι του Θεού...."

* Ο Γ. Παναγιωτόπουλος προήχθη στον βαθμό αυτόν, από τη νυν Κυβέρνηση, τον Ιούλιο του 2005.
__________________________________________________________

update:

Ο αγιασμός πραγματοποιήθηκε τελικά, με την απουσία των περισσότερων δικαστών και την αποδοκιμασία της Ένωσης Δικαστικών Λειτουργών ΣτΕ. Ο δε Χριστόδουλος εμφανίστηκε ...επαινετικός προς το ΣτΕ στην εκεί ομιλία του, για να αποθρασυνθεί αργότερα από άμβωνος.

Έγραψαν επίσης για το θέμα:
rodanis, Πάσχος Μανδραβέλης, roidis, Μανώλης Βασιλάκης

"Διαμαντάκι" αντισυνταγματικότητας

Είναι συχνό το φαινόμενο να επιστρέφονται σχέδια προεδρικών διαταγμάτων από το Συμβούλιο της Επικρατείας στα αρμόδια Υπουργεία, κατά τον σχετικό προληπτικό έλεγχο*, με επισημάνσεις για την αντισυνταγματικότητα διαφόρων διατάξεων. Το σχέδιο π.δ. του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής, όμως, ήταν ένα πραγματικό "διαμάντι".

Σύμφωνα με το σχετικό - ιδιαίτερα επικριτικό - πρακτικό του αρμόδιου Τμήματος του ΣτΕ, το εν λόγω π.δ.:

• Απέκλειε τη συμμετοχή στις εξετάσεις των εγκύων (αντί να προβλέπει την αναβολή των σωματικών δοκιμασιών γι' αυτές), κατά παράβαση της συνταγματικής προστασίας της μητρότητας.
• Απέκλειε την είσοδο στη Σχολή σε έλληνες μεν στην ιθαγένεια, χωρίς απώτερη ελληνική καταγωγή δε (εισάγοντας ένα περίεργο "εθνικό" κριτήριο για την κατάληψη δημοσίων θέσεων, που υπερβαίνει την έννοια της υπηκοότητας - κάτι τέτοιο συναντάται μόνο στην εκλογή ...Προέδρου της Δημοκρατίας).
• Απαγόρευε τη δημοσίευση απόψεων των φοιτητών στον Τύπο (άραγε και σε blog;), χωρίς προηγούμενη ...άδεια από τη Σχολή (το θέμα έχει λυθεί με παλιότερες αποφάσεις του ΣτΕ που θεώρησε ότι τέτοιες υποχρεώσεις πλήττουν τον πυρήνα του δικαιώματος ελεύθερης έκφρασης).
• Απέκλειε την είσοδο στη σχολή σε έγγαμους γενικώς και σε άγαμους γονείς (κριτήριο που εύλογα θεωρήθηκε αδικαιολόγητο και μη συναφές).
• Προέβλεπε υποχρεωτικό θρησκευτικό όρκο (κατά παράβαση της θρησκευτικής ελευθερίας).
• Απαγόρευε τη συμμετοχή των σπουδαστών σε φοιτητικές εκλογές.
• Περιέκοπτε τα αποτελέσματα του συνταγματικά καθιερωμένου θεσμού της απονομής χάριτος από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, απαγορεύοντας την είσοδο στη Σχολή σε άτομα που έτυχαν του ευεργετήματος αυτού (μολονότι η χάρη έχει σαν αποτέλεσμα ακριβώς την άρση των συνεπειών μιας ποινικής καταδίκης).

Συν τοις άλλοις, το πρακτικό του ΣτΕ κάνει και μια έμμεση παρατήρηση για την "ποιότητα" της νομοπαρασκευαστικής εργασίας, επισημαίνοντας ότι το π.δ. "χρήζει περαιτέρω επεξεργασίας εκ μέρους της Διοικήσεως, ώστε να διορθωθούν τα γλωσσικά και συντακτικά σφάλματα που έχουν παρεισφρήσει σε ορισμένες διατάξεις του".

Υ.Γ. Ναι, είναι το ΣτΕ και ο "αποτυχημένος" έλεγχος αντισυνταγματικότητάς του. Αυτός, ο οποίος ...ενέπνευσε στους κυβερνώντες τη σύσταση του (διορισμένου) Συνταγματικού επι-Δικαστηρίου, κατά την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Αυτός, τον οποίο θέλει πάση θυσία να αποφεύγει η Διοίκηση. Με τις υγείες της.

* Τα προεδρικά διατάγματα δεν ψηφίζονται από τη Βουλή αλλά προέρχονται από μόνη την Κυβέρνηση (με την τυπική σύμπραξη του Προέδρου της Δημοκρατίας), ύστερα από σχετική εξουσιοδότηση που δίνεται με τυπικό νόμο (=νόμο προερχόμενο από τη Βουλή). Για τον λόγο αυτόν (σαν αντισταθμιστική δικλείδα ασφαλείας), το Σύνταγμα προβλέπει τον προληπτικό έλεγχό τους από ειδικό τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της Χώρας, το οποίο αποφαίνεται με πρακτικό του για τη συνταγματικότητα των διατάξεων του κάθε διατάγματος. Οι παρατηρήσεις του τυπικά θεωρούνται "συστάσεις" (δεν έχουν ισχύ δικαστικής απόφασης), ωστόσο η Διοίκηση συμμορφώνεται, αφού ανάλογη προδιαγράφεται η θέση και του δικαστικού σχηματισμού στη συνέχεια (όταν δηλαδή προσβληθούν δικαστικά τα αποτελέσματα εφαρμογής του συγκεκριμένου π.δ.).

Πολύτεκνοι, τρίτεκνοι κι επιδόματα

Διάβασα σχετικά άρθρα σήμερα, τα οποία δεν τα βρήκα και τόσο ακριβή:

Με μια απροσδόκητη απόφαση (αφού ανατρέπει την ομόφωνη θέση των κατώτερων διοικητικών δικαστηρίων, έτσι όπως εκφράστηκε σε εκατοντάδες, πιθανόν και χιλιάδες, αποφάσεις τους) το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε δεκτή αίτηση αναίρεσης του ΟΓΑ εναντίον απόφασης Διοικητικού Εφετείου, με την οποία κρίνονταν αντισυνταγματικά τα εισοδηματικά κριτήρια κατά τη λήψη του επιδόματος τρίτου τέκνου.

Τι είχε γίνει και τι σημαίνουν όλα αυτά:

Το 1990 η τότε κυβέρνηση (Μητσοτάκη) θέσπισε, στα πλαίσια της κοινωνικής της πολιτικής, τα ακόλουθα:

• πολυτεκνικό επίδομα (για τις μητέρες που έχουν πάνω από τέσσερα παιδιά, όλα κάτω των 25 ετών - κατόπιν το όριο έγινε 23 έτη)
• ισόβια τιμητική σύνταξη (για τις μητέρες που έχουν πάνω από τέσσερα παιδιά, μεγαλύτερα όμως των 25 ετών - μετέπειτα 23 ετών) και
• επίδομα τρίτου τέκνου (για τις μητέρες τρίτου τέκνου, μέχρι να συμπληρώσει αυτό τα 3 του χρόνια - και με νεότερη τροποποίηση ως τα 6 χρόνια του).

Το 1997 η τότε κυβέρνηση (Σημίτη) αύξησε μεν τα ποσά και παρέτεινε τη χορήγηση του επιδόματος τρίτου τέκνου μέχρι τα έξι χρόνια του, αλλά εξάρτησε την καταβολή τους από εισοδηματικά όρια (ετήσιο εισόδημα 8.000.000, 3.000.000 και 7.000.000 δραχμών για κάθε παροχή αντιστοίχως), σε περίπτωση υπέρβασης των οποίων έπαυε προσωρινά η καταβολή.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, κρίνοντας αρχικά σε υπόθεση διακοπής χορήγησης πολυτεκνικού επιδόματος, έκρινε αντισυνταγματική την ως άνω ρύθμιση, με το σκεπτικό ότι το Σύνταγμα* προστατεύει τις πολύτεκνες οικογένειες και κάθε κοινωνική παροχή προς αυτές είναι στην ουσία "μη αναστρέψιμη" και μη δυνάμενη να εξαρτηθεί από άσχετους (πχ οικονομικούς) παράγοντες.

Στη συνέχεια, χιλιάδες πρώην δικαιούχοι πολυτεκνικών επιδομάτων, ισόβιας σύνταξης πολύτεκνης μητέρας ΚΑΙ επιδομάτων τρίτου τέκνου, προσέφυγαν στα κατώτερα διοικητικά δικαστήρια με αγωγές τους και διεκδικούσαν την αναδρομική επιδίκαση όσων στερήθηκαν επειδή τα εισοδήματά τους υπερέβησαν τα τεθέντα όρια. Τα δικαστήρια αυτά (Πρωτοδικεία και Εφετεία) έκανα σωρηδόν δεκτές τις αγωγές αυτές (με ελαχιστότατες εξαιρέσεις), βασισμένοι στο παραπάνω σκεπτικό του ΣτΕ (αξιοποιώντας το ΚΑΙ για το επίδομα τρίτου τέκνου).

Ο ΟΓΑ επέμεινε όμως να εξαντλήσει όλα τα ένδικα μέσα. Μετά τις εφέσεις (απορριπτικές σε βάρος του) ακολούθησαν αιτήσεις αναίρεσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Σε μια τέτοια αίτηση αναίρεσης, το Συμβούλιο της Επικρατείας (σε Τμήμα και όχι Ολομέλεια) είχε την ευκαιρία να ασχοληθεί ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ συγκεκριμένα με το επίδομα τρίτου τέκνου. Τι είπε; Ότι εντάξει, οι πολύτεκνες οικογένειες προστατεύονται από το Σύνταγμα, όχι όμως οι οικογένειες με τρία τέκνα! Συνεπώς, η εξάρτηση τής καταβολής του επιδόματος αυτού από εισοδηματικά κριτήρια δεν προσκρούει πουθενά!

Πράγματι, το Σύνταγμα μιλά για "πολύτεκνες οικογένειες", τέτοιες δε μέχρι και σήμερα (και σίγουρα κατά το χρόνο θέσπισης της συγκεκριμένης συνταγματικής διάταξης) θεωρούνταν οι οικογένειες με ΤΕΣΣΕΡΑ τέκνα. Συνεπώς, η ερμηνεία είναι κατ' αρχήν ακριβής. Ωστόσο, θα μπορούσε να σταθεί και η αντίθετη θέση, αναλογικά, στη βάση ότι το Σύνταγμα στην ουσία επιτάσσει την άσκηση δημογραφικής πολιτικής (προστέθηκε ρητή σχετική διάταξη το 2001), χωρίς προσήλωση στον αριθμό των τέκνων (τον οποίο εξειδικεύει ο νομοθέτης).

Τα παραπάνω είναι το νομικό κομμάτι. Δημοσιογραφικές και πολιτικές πηγές αξιοποιούν τη δικαστική αυτή εξέλιξη και ως πολιτικό επιχείρημα, επικρίνοντας τον (κυβερνητικά καθοδηγούμενο) ΟΓΑ για την εμμονή του να εξαντλήσει τα ένδικα μέσα - σε μια υπόθεση που χρωματίζεται από τις κυβερνητικές εξαγγελίες για την εξομοίωση των τρίτεκνων οικογενειών με τις παραδοσιακά πολύτεκνες.

Ας σημειώσουμε ότι τα παραπάνω αφορούν στη διεκδίκηση αναδρομικών από το 1997 ως και το 2001. Από το 2002 τα εισοδηματικά όρια (μπροστά στην πίεση των αντίθετων δικαστικών αποφάσεων) καταργήθηκαν.


* άρθρο 21 παρ. 2 Σ: "Πολύτεκνες οικογένειες [...] έχουν δικαίωμα ειδικής φροντίδας από το Κράτος".